2027 Cumhurbaşkanlığı Programı ile yerli aşı ve biyoteknolojik ilaçlara destek

Türkiye'de önümüzdeki yıl ilaç ve tıbbi cihaz alanında yerli üretimi artırmak ve arz güvenliğini pekiştirmek amacıyla aşı ve biyoteknolojik ilaç projelerine destek verilecek, yerli kanser tanı kitleri geliştirmek üzere ortaklıklar oluşturulacak ve yenilikçi tıbbi cihazların ticarileşmesi için kamu alımlarından etkin biçimde yararlanılacak.

AA muhabirinin 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'ndan derlediği bilgilere göre, ilaç ve tıbbi cihaz sektöründe kamu alımlarının kaldıraç işlevi kullanılarak uluslararası pazarda rekabet gücünün yükseltilmesi, ithalata bağımlılığın düşürülmesi ve arz güvenliğinin temin edilmesi amaçlanıyor. Bu hedefler çerçevesinde üretim, AR-GE, klinik araştırmalar, test ve analiz altyapısını güçlendirecek çalışmalar yürütülecek.

Sanayi, kamu ve özel sektörün ortaklığıyla aşı ve alt bileşenlerine yönelik "yeni aşı adayı" projelerine destek sağlanacak. Bağışıklık kazandırma programında yer alan aşıların Türkiye'de üretilmesi mümkün hale getirilecek. Program kapsamında aşı geliştirme ve üretim projeleri; kamu, özel sektör ve AR-GE ekosistemindeki paydaşların işbirlikleri aracılığıyla destek görecek.

Biyobenzer ilaçların geliştirilmesi ve üretimi için destek sunulurken öncelikli ilaç teknolojileri ile biyoteknolojik ilaç geliştirme çalışmalarına yönelik çağrılar da yapılacak. İlaçlara erişimi genişletmek için patent kuralları dikkate alınarak koruma süresi kısa süre önce sona ermiş ya da yakında sona erecek biyoteknolojik ilaçların Türkiye'de üretimini mümkün kılacak mali destek ve altyapı mekanizmaları kurulacak.

Deney hayvanlarının kullanımına ilişkin sertifika programları da gerçekleştirilecek. Yerli kanser tanı kitlerinde stratejik ortaklık Yerli kanser tanı kitlerini geliştirmek ve bu kitlerin prototiplerini üretmek üzere özel sektörle stratejik işbirliklerine gidilecek, proje ortaklıkları oluşturulacak. Aşı, ilaç, tıbbi cihaz, tanı kiti ve yapay zeka tabanlı sağlık teknolojisi geliştiren girişimlere, klinik araştırma süreçlerinde bilimsel danışmanlık hizmeti sunulacak.

Yenilikçi sağlık teknolojileri klinik araştırmalara hazırlanırken protokol, merkezlerin seçimi, gönüllü katılımı, etik kurul işlemleri ve düzenleyici süreçler konusunda rehberlik yapılacak. Sağlık ve biyoteknoloji alanlarında faaliyet gösteren teknoloji girişimleri için hızlandırma merkezi modeli hazırlanacak ve "pilot hızlandırma programı" hayata geçirilecek.

Tıbbi cihaz alanına teknoloji aktarımı Kamu desteği kullanılarak geliştirilen yenilikçi tıbbi cihazların ticarileşme sürecini kolaylaştırmak amacıyla kamu alımlarından etkin şekilde faydalanılacak. Türkiye'nin biyoteknolojik ilaç üreten ve ihraç eden bir ülke olma hedefine katkıda bulunmak için ilaç, tıbbi cihaz ve biyoteknolojik ürünlerin test, sertifikasyon ve ruhsatlandırma işlemleri alanında uluslararası akreditasyonu bulunan bir test ve analiz altyapısı kurulacak.

İlaç, tıbbi cihaz ve biyoteknolojik ürünlere ilişkin test ve analiz altyapısını geliştirme çalışmaları çerçevesinde, Aziz Sancar Araştırma Merkezi bünyesinde bulunan laboratuvarın ISO 15189, ISO 20387 ve ISO 27001 standartları için hazırlık süreçleri de gerçekleştirilecek. Savunma sanayisi başta olmak üzere farklı sektörlerdeki teknolojilerin tıbbi cihaz sektörüne aktarılmasını sağlayan projelere destek verilecek.

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Sanayi AR-GE Destek Programı ile

KOBİ AR-GE

Başlangıç Destek Programı çağrılarına yapılan başvurular arasında, askeri ve sivil amaçlarla kullanılan yenilikçi teknolojileri konu alan projeler öncelikli olacak. Sağlık Vadisi'nin kuruluşuna ilişkin yöntemler saptanacak ve mevzuata yönelik çalışmalar yapılacak. Yurt dışındaki sağlık tesislerinin ihtiyaçları yerli üreticiden karşılanacak Türkiye'nin yurt dışında kurduğu ya da destek sağladığı sağlık tesislerinin gereksinim duyduğu ilaçların, tıbbi cihazların ve sarf malzemelerinin yerli üreticilerden tedarik edilmesi için dijital tedarik ve izleme sistemi kurulacak.

İlaç ihracatındaki kısıtlamaları kaldırmak ve Avrupa Birliği (AB) ile karşılıklı tanıma anlaşmalarını uygulamaya geçirmek amacıyla Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna bağlı ihracat kontrolörlük birimleri de oluşturulacak. Sektörün mevcut tablosunu ortaya koyan veriler de programda paylaşıldı. Bu yılın ocak-temmuz döneminde ilaç sanayisi üretimi, önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 12,2 yükseldi.

Türkiye ilaç pazarında yılın 8 aylık bölümünde satılan 1,74 milyar kutu ilacın toplam satış değeri 418,4 milyar liraya çıktı. Yılın 7 aylık döneminde Türkiye'de üretilen ilaçların pazar payı kutu açısından yüzde 92, değer açısından ise yüzde 52,5 seviyesinde gerçekleşti. Tıbbi cihaz sektörünün 2025 yılı dış ticaret hacmi yaklaşık 4,5 milyar dolar olurken ihracatı 1,3 milyar dolar düzeyine ulaştı.

Bu yılın ilk 5 aylık döneminde sektörün ihracatının ithalatını karşılama oranı yüzde 46 olarak belirlendi.